Avni Halimi
Ne shqiptarët (si popull), politika na ka pushtuar në çdo cep të jetës së përditshme, duke monopolizuar hapësirën publike dhe mendimin kolektiv. Mediat, porndhe rrjetet sociale, të cilat duhet të ishin forca përparimtare e informimit dhe ndërgjegjësimit qytetar, janë shndërruar në zgjatime të partive politike. Nga titujt e mëngjesit deri te debatet e vona të mbrëmjes, propaganda dhe retorika partiake janë ushqimi i përditshëm për qytetarët shqiptarë. Por, çfarë pasojash ka kjo për shoqërinë tonë? Dhe mbi të gjitha, çfarë ndodh me kulturën kur politika bëhet qendra absolute e vëmendjes?
Nëse të njëjtën energji, kohë dhe burime që i kushtohen debatit politik, do t’ia dedikonim kulturës, panorama do të ishte rrënjësisht ndryshe. Imagjinoni për një moment një shoqëri ku në lajme hapësira kryesore i kushtohet një festivali të letërsisë, një debati mbi trashëgiminë kulturore, apo një ekspozite artistike që ngre pyetje mbi identitetin tonë kombëtar. Në vend që të konsumonim fjalime boshe dhe përplasje sterile mes aktorëve politikë, do të mësonim më shumë për historinë, artin dhe traditat që na përkufizojnë si popull.
Por kultura, për fat të keq, na është bërë më “e shkreta” e rajonit. Financimet për artin dhe kulturën janë qesharake. Institucionet kulturore mezi mbijetojnë, dhe krijuesit po na largohen nga vendi për të gjetur një audiencë që i vlerëson. Në këtë vakum, politika hyn triumfale, duke kolonizuar jo vetëm hapësirën publike, por edhe mendjet e qytetarëve.
Por pse te ne politika ka frikë nga kultura? Sepse kultura është emancipim. Ajo është një forcë që ngre pyetje, sfidon status quo-në dhe shtron rrugën për një shoqëri më të vetëdijshme dhe kritike. Një qytetar i arsimuar dhe i kultivuar nuk mund të manipulohet aq lehtë. Kjo është arsyeja pse regjimet autoritare dhe oligarkitë kanë pasur gjithmonë një marrëdhënie të tensionuar me artin dhe kulturën – sepse ato përfaqësojnë një kërcënim për kontrollin e tyre.
Pra, përfundimisht, te ne frika nga kultura është e dukshme. Propaganda politike përdor narrativën e suksesit për të zëvendësuar arritjet e vërteta. Në vend që të kemi një program për të promovuar artin dhe historinë, kemi një përpjekje konstante për ta mbajtur popullin të varur nga retorika boshe. Kjo i shërben një qëllimi të vetëm: të prodhojë një qytetar të bindur, të nënshtruar dhe të mbyllur në një rreth vicioz politizimi.
Për të dalë nga kjo vorbull, duhet të rimarrim hapësirën që i takon kulturës në diskursin publik. Nëse mediat fillojnë të promovojnë arritjet kulturore, të stimulojnë debate mbi identitetin tonë kombëtar, apo të sfidojnë politikat që neglizhojnë kulturën, atëherë kemi një mundësi për t’u çliruar nga ky cikël i pafund politizimi.
Natyrisht, kjo nuk është një detyrë e lehtë. Kërkon një ndërgjegjësim të përgjithshëm, një transformim të mënyrës si ne i qasemi medias dhe politikës, dhe një investim të qëndrueshëm në kulturë si themel i zhvillimit shoqëror.
Sepse, pa dyshim, një popull i politizuar është një popull i kontrolluar. Një popull i kultivuar është një popull i lirë. Sa më të kulturuar aq më të lirë do të jemi./GJILANI INFO/
